Mỗi ngày, Hà Nội phát sinh hàng nghìn tấn rác thải, phần lớn vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp hoặc đốt rác phát điện. Nhưng liệu việc đốt rác đã là giải pháp cuối cùng? Câu hỏi phản biện đặt ra là: Tại sao chúng ta lại tiêu hủy những nguồn tài nguyên quý giá trong rác khi chúng hoàn toàn có thể trở lại vòng đời sản xuất? Thực trạng hiện nay cho thấy, việc phân loại rác tại nguồn dù đã được kêu gọi nhiều năm nhưng vẫn chỉ dừng lại ở mức phong trào, thiếu tính đồng bộ từ khâu thu gom đến khâu xử lý cuối cùng.
Theo Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024, Hà Nội có cơ chế khuyến khích các mô hình kinh tế tuần hoàn và đầu tư vào hạ tầng môi trường hiện đại. Kinh tế tuần hoàn trong rác thải không chỉ là phân loại, mà là thiết lập một chuỗi giá trị khép kín. Theo tài liệu nghiên cứu về Kinh tế môi trường, chuỗi giá trị này cần được vận hành dựa trên nền tảng dữ liệu số để kết nối giữa người phát thải, đơn vị thu gom và nhà máy tái chế. Việc tối ưu hóa lộ trình thu gom thông qua AI không chỉ giảm chi phí vận hành mà còn đảm bảo rác thải sau phân loại không bị đổ chung vào một xe, phá vỡ công sức của người dân.
Quyết định số 1193/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã đặt ra bài toán về việc hình thành các trung tâm tái chế công nghệ cao. Tuy nhiên, linh hồn của kinh tế tuần hoàn nằm ở sự tham gia của cộng đồng. Chúng ta cần những "điểm chạm" khích lệ, chẳng hạn như hệ thống tích điểm thưởng qua ứng dụng di động khi người dân thực hiện phân loại rác đúng quy định. Rác thải khi đó không còn là phế phẩm gây ô nhiễm, mà trở thành nguyên liệu đầu vào, mang lại giá trị kinh tế trực tiếp cho xã hội giai đoạn hiện nay.
Giải pháp bền vững phải là một cuộc cách mạng về nhận thức và công cụ quản lý. Khi rác thải được định danh và luân chuyển nhịp nhàng trong chuỗi giá trị tuần hoàn, Hà Nội sẽ giảm bớt được áp lực cho các bãi chôn lấp đang dần cạn kiệt. Đây không chỉ là một bài toán kỹ thuật mà là một thông điệp về sự trân trọng tài nguyên thiên nhiên, thể hiện trách nhiệm của thế hệ hôm nay với một Thủ đô xanh cho mai sau.
Theo viện IACE
