Trong những năm gần đây, hình ảnh các chiến sĩ cảnh sát giao thông phải gồng mình điều tiết trực tiếp dưới cái nắng gay gắt hay những cơn mưa xối xả tại các nút giao đã trở nên quá quen thuộc. Tuy nhiên, một câu hỏi phản biện cần được đặt ra: Tại sao chúng ta đã đầu tư hàng nghìn camera giám sát nhưng hiệu quả điều phối giao thông vẫn mang tính "chữa cháy" cục bộ? Thực tế, dữ liệu từ các camera hiện nay phần lớn chỉ phục vụ mục đích quan sát hoặc "phạt nguội", chưa thực sự kết nối thành một hệ sinh thái thông minh để tự động điều chỉnh nhịp điệu của thành phố.
Để giải quyết vấn đề này, cần bám sát tinh thần của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024, cho phép Hà Nội thực hiện các cơ chế đặc thù về phát triển hạ tầng số. Theo tài liệu nghiên cứu về Quản trị đô thị hiện đại, Hệ thống giao thông thông minh (ITS - Intelligent Transport Systems) là sự tích hợp giữa hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin liên lạc để quản lý lưu lượng, tăng cường an toàn và giảm thời gian di chuyển. Trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò là hạt nhân trung tâm, có khả năng phân tích hàng triệu dữ liệu cùng lúc để đưa ra lệnh điều khiển đèn tín hiệu tối ưu nhất theo thời gian thực.
Tại sao chúng ta phải vội vã triển khai ITS ngay lúc này? Bởi nếu không có một "trọng tài số" khách quan, mọi nỗ lực mở rộng mặt đường sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi sự gia tăng của phương tiện. Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra rằng, việc áp dụng AI có thể giúp giảm tới 25% thời gian chờ đợi tại các nút giao. Theo Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026, thành phố sẽ ưu tiên xây dựng Trung tâm điều hành giao thông thông minh tập trung. Tại đây, AI sẽ không chỉ nhìn thấy ùn tắc mà còn phải "dự báo" trước được ùn tắc thông qua các thuật toán học máy, từ đó phân luồng từ xa trước khi điểm nghẽn thực sự xảy ra.
Giải pháp trong giai đoạn hiện nay không chỉ là lắp thêm thiết bị, mà là xây dựng một "trục dữ liệu giao thông dùng chung". Dữ liệu từ xe buýt, taxi, bản đồ số và camera an ninh cần được hội tụ về một đầu mối. Đây là bước đi đột phá để biến giao thông Hà Nội từ trạng thái "phản ứng" sang trạng thái "kiến tạo". Khi công nghệ chạm đến từng đèn tín hiệu, giao thông sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành dòng chảy nhịp nhàng, tạo nên một Thủ đô văn minh, hiện đại.
