Nền tảng công nghệ phát triển bền vững

Vương Xuân Nguyên
Trong quá trình phát triển kính nghệ thuật Việt Nam, giá trị của một công nghệ không chỉ nằm ở việc tạo ra sản phẩm đẹp, mà còn ở khả năng tiết kiệm tài nguyên, kéo dài tuổi thọ sản phẩm, tái sử dụng vật liệu, mở rộng ứng dụng và tạo ra giá trị văn hóa – kinh tế lâu dài. Nhìn từ góc độ đó, GVICO của Vinhcoba có thể được định hướng như một nền tảng công nghệ vật liệu – nghệ thuật phát triển bền vững, nơi kính không còn đơn thuần là vật liệu xây dựng mà trở thành “vật mang” của nghệ thuật, ánh sáng, văn hóa và nhiều loại vật liệu mới.

1. Bền vững bắt đầu từ tuổi thọ vật liệu

Một sản phẩm bền vững trước hết phải có khả năng tồn tại lâu dài. Với GVICO, nền tảng là kính được tạo hình, điêu khắc, trang trí màu và xử lý bằng các công nghệ phù hợp để hình ảnh trở thành một phần của sản phẩm, thay vì chỉ là lớp trang trí tạm thời.

1787622368245-8377297297985748416-g1849396334667413544-47fdf1e38138e3802885b497bfc6da3c-1787884494.jpg

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với kiến trúc và nghệ thuật công cộng: tuổi thọ càng cao thì chu kỳ thay thế càng dài, từ đó giảm nguyên liệu, năng lượng, vận chuyển và lượng chất thải phát sinh trong suốt vòng đời sản phẩm.

2. Một nền tảng – nhiều ứng dụng

Sức mạnh của GVICO không nên được nhìn như một công nghệ dành cho một sản phẩm riêng lẻ. Đây có thể là nền tảng công nghệ mở, phát triển thành nhiều nhóm ứng dụng: cửa, vách, trần, mái, sàn kính; tranh nghệ thuật; mặt dựng kiến trúc; đèn; bàn, khay, đĩa, chậu; biển hiệu, logo; quà tặng, kỷ niệm chương; biểu tượng văn hóa và các sản phẩm OCOP.

1787622368144-8377297297985748416-g1849396334667413544-67639815ff2a7a12fb5d494e2e829c49-1787884494.jpg

Khi một nền tảng công nghệ có thể tạo ra hàng chục dòng sản phẩm, chi phí nghiên cứu, thiết bị và kỹ năng của người thợ được chia sẻ cho nhiều thị trường khác nhau. Đây chính là yếu tố quan trọng của phát triển bền vững về kinh tế.

3. Từ phế liệu kính đến tài nguyên sáng tạo

Một hướng đặc biệt có giá trị của GVICO là tái sinh kính thừa, kính vỡ và phế liệu sản xuất. Những mảnh vật liệu trước đây phải loại bỏ có thể được lựa chọn, cắt, mài, nung, ghép, điêu khắc và tổ hợp thành đèn, đồ gia dụng, quà tặng, tác phẩm nghệ thuật hay vật liệu trang trí.

1787622368216-8377297297985748416-g1849396334667413544-2a4253e0f8d485407ebd989d28b1ecd8-1787884493.jpg

Như vậy, tư duy sản xuất được chuyển từ “sản xuất → sử dụng → loại bỏ” sang “thiết kế → sản xuất → sử dụng → thu hồi → sáng tạo lại → tạo giá trị mới”. Đó chính là tư duy kinh tế tuần hoàn mà GVICO có nhiều tiềm năng phát triển sâu hơn.

4. Kính trở thành “vật mang” cho vật liệu văn hóa

Bước phát triển rất đáng chú ý tiếp theo là đưa vật liệu tự nhiên và vật liệu văn hóa vào trong cấu trúc kính.

Ví dụ mới là tấm tơ do con tằm tự dệt. Nếu giải quyết được các vấn đề khử khuẩn, độ ẩm, chống nấm, ổn định hình dạng và công nghệ ghép bằng EVA hoặc vật liệu liên kết thích hợp, hai lớp kính có thể trở thành “vỏ bảo vệ” cho một vật liệu sinh học rất đặc biệt.

1787622368236-8377297297985748416-g1849396334667413544-e196825184e9e081ffb8d9a24eb028c2-1787884493.jpg

Điều đó mở ra một hướng rất rộng cho GVICO: kính + tơ tằm, vải, giấy thủ công, hoa lá, vật liệu làng nghề, vật liệu tái chế và các dấu ấn văn hóa Việt Nam.

5. Công nghệ phải đi cùng kiểm chứng khoa học

Phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào cảm quan “đẹp và chắc”. GVICO cần tiến thêm một bước từ kinh nghiệm nghệ nhân sang hệ thống thông số kỹ thuật có thể đo lường và lặp lại.

1787622368163-8377297297985748416-g1849396334667413544-430f77e87a72c4d5b3780d42efe2f1eb-1787884492.jpg

Các mẫu vật liệu cần được thử nghiệm về nhiệt độ, độ ẩm, tia UV, độ bám dính, bong tách, biến màu và lão hóa. Từ đó có thể xây dựng bộ tiêu chuẩn quy trình GVICO cho từng nhóm ứng dụng và từng loại vật liệu.

6. Bền vững cả kinh tế, môi trường và văn hóa

Điểm khác biệt lớn nhất mà GVICO có thể hướng tới là ba giá trị bền vững cùng tồn tại trong một sản phẩm.

Bền vững môi trường: tiết kiệm vật liệu, tận dụng phế liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm.

Bền vững kinh tế: một nền tảng công nghệ tạo nhiều dòng hàng, từ sản phẩm phổ thông đến tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao.

Bền vững văn hóa: đưa hoa văn, di sản, làng nghề và vật liệu bản địa Việt Nam vào sản phẩm đương đại, biến chúng thành những hiện vật có khả năng tồn tại lâu dài.

“Không chỉ làm kính bền hơn, mà dùng kính để bảo vệ vật liệu, lưu giữ văn hóa, tái sinh phế liệu và tạo thêm giá trị cho tương lai.”

Khi công nghệ, nghệ thuật, vật liệu bản địa và kinh tế tuần hoàn gặp nhau, GVICO có cơ sở để phát triển từ một công nghệ chế tác kính thành một nền tảng vật liệu nghệ thuật bền vững mang bản sắc Việt Nam.

GVICO – Vinhcoba