Những tấm kính Vinhcoba trên con tàu Tây Long 2 – Ký ức du lịch Hồ Tây, Hà Nội

Có những công trình sinh ra để tồn tại hàng trăm năm. Nhưng cũng có những công trình chỉ hiện diện trong một giai đoạn ngắn ngủi của lịch sử, rồi lặng lẽ biến mất, để lại trong lòng người những ký ức không thể phai mờ.

Con tàu Tây Long 2 từng hoạt động trên mặt nước Hồ Tây, Hà Nội là một câu chuyện như thế.

Hơn hai mươi năm đã trôi qua, những chuyến tàu du lịch một thời nhộn nhịp nay không còn nữa. Nhưng với nghệ nhân Phạm Hồng Vinh – người sáng lập thương hiệu kính nghệ thuật Vinhcoba, ký ức về những tấm kính nghệ thuật do chính mình sáng tạo, chế tác và đưa lên con tàu ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Đó không chỉ là câu chuyện về những bức tranh kính, mà còn là câu chuyện về sự sáng tạo, về khát vọng đưa nghệ thuật Việt Nam vào những không gian kiến trúc đặc biệt, nơi vẻ đẹp phải vượt qua cả thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên và thời gian.

Khi nghệ thuật kính bước lên con tàu du lịch

Vào những năm ngành du lịch tàu thủy trên Hồ Tây, Hà Nội còn mang nhiều dấu ấn riêng, con tàu Tây Long 2 từng là một không gian dịch vụ, giải trí và thưởng ngoạn khá đặc biệt.

Giữa những khung cửa kính rộng mở, những dãy bàn ghế dành cho du khách và không gian mặt nước mênh mang, Vinhcoba đã có cơ hội đưa những sáng tạo nghệ thuật của mình vào một môi trường hoàn toàn khác biệt so với những ngôi nhà, khách sạn hay công trình kiến trúc thông thường.

Đáng chú ý nhất là hai tác phẩm kính nghệ thuật hình tròn, đường kính 2,5 mét, được bố trí như những điểm nhấn nghệ thuật của con tàu.

Một bên là tác phẩm Hoa sen Hồ Tây – biểu tượng của vẻ đẹp thanh cao, bình dị, gắn với tâm hồn và văn hóa người Hà Nội.

Bên còn lại là hình tượng rồng thời Lý – biểu trưng cho khí phách Thăng Long, cho sự thăng hoa của nghệ thuật dân tộc dưới một triều đại rực rỡ trong lịch sử Việt Nam.

Hai tác phẩm, hai ngôn ngữ tạo hình, nhưng cùng chung một tinh thần: đưa bản sắc văn hóa Việt vào không gian kiến trúc đương đại.

Nếu hoa sen mang vẻ đẹp mềm mại, thanh thoát, thì rồng thời Lý lại uyển chuyển, mạnh mẽ và đầy tính biểu tượng.

Giữa không gian con tàu, những hình tượng ấy không còn là những bức tranh trang trí đơn thuần. Chúng trở thành những dấu ấn văn hóa, tạo nên nét riêng cho công trình.

Bốn mùa hiện diện nơi đầu con tàu

Một điểm nhấn đáng nhớ khác là bộ tranh kính Tứ bình Xuân – Hạ – Thu – Đông, gồm bốn tác phẩm, mỗi tấm rộng khoảng 97 cm, cao 2,5 mét, được bố trí ở phần đầu con tàu.

Bốn mùa của đất trời được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình trên kính, nơi đường nét điêu khắc, màu sắc và ánh sáng hòa quyện với nhau.

Mùa xuân mang sức sống mới. Mùa hạ rực rỡ, căng tràn sinh khí. Mùa thu dịu dàng, sâu lắng. Mùa đông trầm mặc, gợi sự suy tư và tĩnh tại.

Điều thú vị là khi ngồi bên trong con tàu, du khách không chỉ thưởng ngoạn phong cảnh bên ngoài qua những ô kính trong suốt, mà còn có thể chiêm ngưỡng các tác phẩm kính nghệ thuật được bố trí xen kẽ trong không gian.

Cảnh thực và cảnh trong tranh như giao hòa. Mặt nước, bầu trời, ánh sáng tự nhiên và những đường nét nghệ thuật trên kính cùng tạo nên một trải nghiệm thị giác rất riêng.

Đó chính là điều mà Vinhcoba luôn theo đuổi: nghệ thuật kính không chỉ để ngắm, mà còn phải sống cùng kiến trúc, ánh sáng và con người.

Một cuộc thử nghiệm đặc biệt về độ bền của kính nghệ thuật

Ít ai biết rằng, môi trường trên một con tàu hoạt động thường xuyên trên mặt nước lại là một thử thách vô cùng khắc nghiệt đối với vật liệu trang trí.

Độ ẩm cao, hơi nước thường xuyên bao phủ, những ngày sương xuống dày đặc khiến nhiều bề mặt luôn trong trạng thái ẩm ướt.

Các chi tiết kim loại có thể bị hoen gỉ. Những cấu kiện bằng gỗ có thể xuống cấp, mục nát. Sơn phủ và các vật liệu trang trí thông thường cũng dễ bị ảnh hưởng theo thời gian.

Nhưng những tấm kính nghệ thuật Vinhcoba lại cho thấy một sức sống khác biệt.

Được chế tác bằng công nghệ kính nghệ thuật siêu bền mà Vinhcoba nghiên cứu và phát triển, những tác phẩm ấy đã trải qua nhiều năm trong môi trường ẩm ướt mà vẫn giữ được vẻ đẹp vốn có.

Điều đáng nói là sau một thời gian dài, khi con tàu không còn hoạt động và bị đưa vào khu vực tập kết, xử lý, nhiều bộ phận của công trình đã xuống cấp nghiêm trọng.

Thế nhưng, những bức tranh kính nghệ thuật vẫn còn đó. Màu sắc vẫn hiện diện. Đường nét điêu khắc vẫn rõ ràng. Những hình tượng hoa sen, rồng thời Lý và các họa tiết trang trí vẫn lưu giữ vẻ đẹp của một thời.

Giữa những vật liệu đã chịu nhiều dấu vết thời gian, các tác phẩm kính như những chứng nhân lặng lẽ.

Đối với người nghệ nhân, đó là một niềm xúc động khó diễn tả. Bởi có lẽ, không một cuộc thử nghiệm nào về độ bền của vật liệu lại chân thực bằng chính sự tồn tại của tác phẩm trong môi trường sử dụng thực tế suốt nhiều năm.

Khi con tàu trở thành ký ức

Rồi một ngày, Tây Long 2 không còn những chuyến đón khách. Không còn những buổi chiều du khách ngồi bên cửa kính ngắm mặt nước. Không còn những ánh đèn phản chiếu lên các bức tranh kính nghệ thuật.

Con tàu dần rời khỏi đời sống du lịch và trở thành một phần ký ức.

Đối với Vinhcoba, điều tiếc nuối không chỉ là sự biến mất của một công trình từng gắn bó với nghề, mà còn là sự mất đi của một không gian văn hóa, nơi nghệ thuật và du lịch đã từng gặp nhau một cách tự nhiên, gần gũi.

Giá như những con tàu ấy còn được duy trì, cải tạo hoặc bảo tồn như một phần ký ức du lịch Hồ Tây, Hà Nội, biết đâu hôm nay chúng ta vẫn có thể đưa du khách trở lại với những trải nghiệm rất riêng của một thời.

Và biết đâu, những tác phẩm kính nghệ thuật năm xưa vẫn tiếp tục kể câu chuyện về hoa sen Hồ Tây, về rồng thời Lý, về bàn tay tài hoa của người thợ Việt Nam.

Nhưng lịch sử không phải lúc nào cũng giữ lại mọi công trình. Có những thứ mất đi để trở thành hoài niệm. Và có những giá trị, dù công trình không còn, vẫn đủ sức sống để tiếp tục truyền cảm hứng cho những sáng tạo mới.

Từ Tây Long 2 đến khát vọng ứng dụng kính nghệ thuật GVC

Hơn hai thập niên sau, nghề kính nghệ thuật Vinhcoba đã có những bước phát triển đáng kể về công nghệ, vật liệu và khả năng ứng dụng.

Từ những tác phẩm điêu khắc kính ban đầu, Vinhcoba tiếp tục nghiên cứu các dòng vật liệu kính nghệ thuật siêu bền, đặc biệt là công nghệ GVC kết hợp tạo hình điêu khắc, men ceramic và xử lý nhiệt.

Những thành tựu đó mở ra khả năng ứng dụng kính nghệ thuật trong nhiều môi trường kiến trúc khác nhau, từ công trình dân dụng, công trình văn hóa, khách sạn, nhà hàng đến các phương tiện giao thông và không gian du lịch trên mặt nước.

Tất nhiên, đối với những ứng dụng trên tàu thủy hiện đại, vật liệu còn phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật chuyên biệt về an toàn, chịu va đập, rung động, kết cấu lắp đặt và điều kiện vận hành.

Nhưng câu chuyện Tây Long 2 đã gợi mở một hướng đi rất đáng quan tâm: Tại sao những con tàu du lịch Việt Nam không thể trở thành những không gian trưng bày nghệ thuật di động?

Tại sao trong những khoang tàu sang trọng, bên cạnh tiện nghi hiện đại, không có những tác phẩm kính nghệ thuật mang biểu tượng văn hóa của từng vùng đất?

Một con tàu trên vịnh Hạ Long có thể mang hình tượng rồng và sóng nước. Một con tàu trên Hồ Tây có thể mang vẻ đẹp của hoa sen, chim nước và những di sản Thăng Long. Một con tàu trên sông Hương có thể kể câu chuyện về văn hóa cung đình Huế. Và những con tàu trên sông Cửu Long có thể đưa vào không gian nội thất những hình tượng sông nước, hoa trái, chim muông của miền Tây Nam Bộ.

Khi ấy, kính nghệ thuật không chỉ là vật liệu trang trí. Nó còn là phương tiện truyền tải văn hóa, là dấu ấn nhận diện của từng công trình, đồng thời góp phần nâng cao giá trị thẩm mỹ và trải nghiệm du lịch.

Những tấm kính còn lại với thời gian

Nhìn lại những bức ảnh cũ của Tây Long 2, người nghệ nhân không khỏi bồi hồi.

Một con tàu đã đi qua thời kỳ hoạt động của mình. Một không gian du lịch đã khép lại.

Nhưng những tác phẩm kính nghệ thuật vẫn nhắc nhớ về một giai đoạn sáng tạo đầy say mê, khi những người thợ kính Việt Nam dám thử nghiệm, dám đưa sản phẩm của mình vào những môi trường mới và chấp nhận để thời gian kiểm chứng chất lượng.

Tây Long 2 hôm nay không còn hiện diện như ngày trước, nhưng câu chuyện về những tấm kính nghệ thuật trên con tàu ấy vẫn mang một giá trị đặc biệt.

Đó là giá trị của lao động sáng tạo. Giá trị của nghệ thuật ứng dụng. Và trên hết, là niềm tin rằng một tác phẩm được tạo nên bằng trí tuệ, kỹ thuật và tâm huyết có thể sống lâu hơn chính công trình từng chứa đựng nó.

Con tàu có thể ngừng những chuyến đi, nhưng những tác phẩm nghệ thuật vẫn tiếp tục cuộc hành trình của mình trong ký ức và lịch sử nghề.

Đối với Vinhcoba, những tấm kính trên Tây Long 2 không chỉ là chuyện của hơn hai mươi năm trước.

Đó còn là một lời nhắn gửi tới các kiến trúc sư, nhà thiết kế, nhà đóng tàu và những người làm du lịch hôm nay: Hãy dành cho nghệ thuật Việt Nam một vị trí xứng đáng trong những công trình hiện đại. Bởi một công trình đẹp không chỉ cần bền vững với thời gian, mà còn cần có tâm hồn, có bản sắc và có những câu chuyện để kể lại cho mai sau.