Người thắp sáng những giấc mơ từ kính

Trong nghệ thuật kính, ánh sáng không chỉ giúp người xem nhận ra vẻ đẹp của tác phẩm; ánh sáng còn là một phần của chính tác phẩm. Khi đi qua những đường điêu khắc, các lớp bề mặt và mảng màu, ánh sáng tạo nên chiều sâu, sự lung linh và những cảm xúc mà vật liệu thông thường khó có được.

Trong hành trình phát triển nghề kính nghệ thuật Việt Nam, nghệ nhân Bùi Bạch Đằng, được đồng nghiệp thân mật gọi là “Thần đèn Cô Ba”, đã dành hơn hai thập niên để tìm kiếm những khả năng biểu đạt ấy. Anh vừa là người chế tác đèn nghệ thuật, vừa là một trụ cột kỹ thuật của Công ty Cổ phần Kính Nghệ thuật Cô Ba, đồng hành cùng tập thể trong nghiên cứu vật liệu và thực hiện các công trình kiến trúc kính.

I. Mười bốn tuổi bước vào nghề

Sinh ngày 25/10/1990 theo chứng nhận của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Bùi Bạch Đằng đến với nghề điêu khắc kính từ năm 14 tuổi. Dưới sự hướng dẫn của Nghệ nhân Ưu tú Phạm Hồng Vinh – Vinhcoba, anh bắt đầu bằng những công việc giản dị nhất trong xưởng, rồi từng bước tiếp cận kỹ thuật gia công, điêu khắc và chế tác kính.

Kính là vật liệu đẹp nhưng không dễ làm chủ. Một sai lệch nhỏ có thể ảnh hưởng đến cả sản phẩm. Bởi vậy, người thợ phải rèn sự cẩn trọng, chính xác và tính kỷ luật. Với bản tính nhanh nhẹn, ham học hỏi và yêu thích máy móc, Bạch Đằng không chỉ học cách thực hiện thao tác mà còn luôn tìm hiểu nguyên lý phía sau mỗi công đoạn.

Chính thái độ học nghề ấy đã giúp cậu bé ngày nào trưởng thành thành người phụ trách nhiều nhiệm vụ kỹ thuật quan trọng. Sự tiến bộ không đến từ một bước nhảy đột ngột mà từ hàng nghìn giờ lao động, quan sát và thử nghiệm.

II. Người đứng sau độ bền của những công trình kính

Một bức tranh kính nghệ thuật cần có bố cục đẹp, đường nét tinh tế và sắc màu hài hòa. Nhưng khi được đưa vào công trình kiến trúc, nó còn phải bảo đảm yêu cầu về kết cấu, liên kết, kích thước, lắp đặt và an toàn. Đây là phần việc thầm lặng nhưng quyết định khả năng tồn tại lâu dài của tác phẩm.

Bùi Bạch Đằng đã trực tiếp tham gia thiết kế giải pháp kết cấu, phân chia các tấm kính và triển khai những hạng mục mặt dựng cho nhiều công trình lớn nhỏ của xưởng. Kinh nghiệm thực tế giúp anh kết nối ý tưởng mỹ thuật với điều kiện chế tác và thi công. Theo đánh giá từ cơ sở, các công trình anh tham gia đã vận hành ổn định, góp phần xây dựng uy tín của thương hiệu Cô Ba.

Nếu họa sĩ góp phần tạo nên linh hồn của tác phẩm, người làm chủ kỹ thuật giúp linh hồn ấy có một hình hài vững chắc để hiện diện cùng thời gian. Bạch Đằng là người làm việc ở chính điểm giao thoa đó.

III. Hơn hai mươi năm đồng hành nghiên cứu vật liệu

Bên cạnh hoạt động sản xuất, Bùi Bạch Đằng là thành viên đồng hành cùng nhóm nghiên cứu vật liệu kính nghệ thuật Việt Nam. Quá trình ấy bao gồm những thử nghiệm công nghệ, cải tiến phương pháp gia công, hoàn thiện quy trình và tìm kiếm khả năng ứng dụng mới cho kính trong kiến trúc, nội thất và mỹ thuật.

Nghiên cứu ứng dụng không phải lúc nào cũng có kết quả ngay. Có những mẫu phải thử đi thử lại, những phương án đẹp trên bản vẽ nhưng khó thực hiện trong sản xuất. Từ kinh nghiệm làm nghề, Bạch Đằng học cách giải quyết từng bài toán cụ thể bằng sự kiên trì và tư duy kỹ thuật. Điều đáng quý là các nghiên cứu ấy luôn hướng tới sản phẩm có thể đưa vào cuộc sống, chứ không chỉ dừng ở ý tưởng.

IV. “Thần đèn Cô Ba” – nghệ thuật tạo hình bằng ánh sáng

Đèn kính nghệ thuật là lĩnh vực thể hiện rõ nhất niềm say mê của Bùi Bạch Đằng. Ở đó, kính không chỉ làm nhiệm vụ che nguồn sáng mà trở thành chất liệu tạo nên ngôn ngữ mỹ học riêng. Những đường điêu khắc, độ trong mờ, lớp màu và hình khối đều thay đổi khi đèn được thắp lên.

Theo tư liệu của xưởng, anh đã tham gia nghiên cứu và chế tác hàng nghìn chiếc đèn với nhiều kiểu dáng và công năng. Từ đèn bàn, đèn trang trí đến những hệ thống đèn đại sảnh quy mô lớn, anh luôn tìm cách kết hợp mỹ thuật với giải pháp kỹ thuật và khả năng sử dụng thực tế.

Biệt danh “Thần đèn Cô Ba” vì thế không chỉ là lời gọi vui. Nó ghi nhận một hướng sáng tạo riêng: biến vật liệu kính tưởng như lạnh lẽo thành những tác phẩm mang ánh sáng ấm áp, có hình khối, cảm xúc và bản sắc Việt Nam.

V. Đèn trang trí đại sảnh – tác phẩm ghi dấu hai giải thưởng lớn năm 2024

Một dấu mốc nổi bật trong hành trình sáng tạo của Bùi Bạch Đằng là tác phẩm “Đèn trang trí đại sảnh”. Qua các chứng nhận do gia đình và xưởng cung cấp, tác phẩm này đạt Giải Đặc biệt tại Hội thi sản phẩm làng nghề thành phố Hà Nội năm 2024, theo chứng nhận ngày 01/10/2024; đồng thời đạt Giải Nhất tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2024, theo chứng nhận của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 14/11/2024.

Tác phẩm thể hiện một giải pháp tạo hình giàu ấn tượng: chao đèn khổ lớn được tổ chức từ những dải kính thả tầng, kết hợp kết cấu treo và ánh sáng dịu. Khi được chiếu sáng, những bề mặt kính tạo hiệu ứng mềm mại như một dòng ánh sáng đang buông xuống không gian. Đây là ví dụ rõ nét cho khả năng kết hợp giữa điêu khắc kính, cấu tạo kỹ thuật và nghệ thuật chiếu sáng.

VI. Đèn thả trần GLUBA Rồng thời Lý – tiếp nối sáng tạo năm 2026

Không dừng lại ở thành tích năm 2024, Bùi Bạch Đằng tiếp tục phát triển những mẫu đèn mới mang hình tượng văn hóa Việt Nam. Tác phẩm “Đèn thả trần GLUBA Rồng thời Lý” đạt Giải Nhì tại Hội thi sản phẩm làng nghề thành phố Hà Nội năm 2026, theo chứng nhận ngày 21/9/2026; và Giải Khuyến khích tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026, theo chứng nhận của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 30/9/2026.

Hình tượng Rồng thời Lý là nguồn cảm hứng giàu ý nghĩa văn hóa. Khi được thể hiện trên chất liệu kính GLUBA và kết hợp với ánh sáng, hình tượng truyền thống có thêm một phương thức hiện diện trong đời sống đương đại. Đây cũng là định hướng mà tập thể Cô Ba theo đuổi: đưa di sản tạo hình Việt Nam vào các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng, để một chiếc đèn vừa hữu ích vừa có câu chuyện văn hóa riêng.

VII. Những danh hiệu và sự ghi nhận qua các năm

Bên cạnh các giải thưởng sản phẩm, Bùi Bạch Đằng được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam” trong nghề điêu khắc kính năm 2022; được Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hà Nội” năm 2024. Những ghi nhận này cho thấy sự trưởng thành của người học trò năm nào thành một người làm nghề có năng lực được các tổ chức nghề nghiệp và địa phương đánh giá.

Các bằng khen do anh cung cấp còn ghi nhận đóng góp trong hoạt động phát triển, bảo tồn nghề truyền thống và phong trào thi đua lao động sáng tạo. Mỗi chứng nhận là một dấu mốc, nhưng điều làm nên giá trị lâu dài vẫn là những sản phẩm, công trình và tri thức thực hành được tích lũy qua năm tháng.

VIII. Từ người học trò đến người tiếp bước nghề kính nghệ thuật

Trong câu chuyện của Bùi Bạch Đằng luôn có dấu ấn của người thầy – Nghệ nhân Ưu tú Phạm Hồng Vinh. Nhưng thành công của việc truyền nghề không nằm ở chỗ người học trò chỉ làm giống thầy. Thành công lớn hơn là người học trò biết phát triển khả năng riêng, đảm nhận trách nhiệm mới và tiếp tục làm phong phú thêm nghề nghiệp đã được trao truyền.

Từ cậu bé 14 tuổi đến người phụ trách kỹ thuật, từ những thao tác đầu tiên đến các sản phẩm đèn đoạt giải thưởng, hành trình của Bạch Đằng phản ánh sức sống của một nghề được xây dựng bằng cả lao động và nghiên cứu. Anh góp phần giữ cho những sáng tạo của xưởng không chỉ đẹp trong ý tưởng mà còn trở thành sản phẩm thực tế, an toàn và có giá trị sử dụng.

IX. Hướng tới danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú

Theo thông tin từ cơ sở, Bùi Bạch Đằng được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2026. Những chứng nhận về danh hiệu nghề nghiệp và giải thưởng sản phẩm là nguồn tư liệu quan trọng để giới thiệu quá trình hoạt động của anh. Việc xét tặng chính thức vẫn thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước và cần đối chiếu đầy đủ các tiêu chuẩn, hồ sơ theo quy định.

Nhìn lại hơn hai mươi năm gắn bó với nghề, có thể thấy ở Bùi Bạch Đằng ba phẩm chất đáng trân trọng: sự kiên trì của người thợ, tư duy giải quyết vấn đề của người làm kỹ thuật và khát vọng tìm cái đẹp của người sáng tạo. Ba phẩm chất ấy gặp nhau trong những chiếc đèn kính nghệ thuật mang ánh sáng và hình tượng Việt Nam.

Lời kết – Ánh sáng của đôi bàn tay và trí tuệ

Một dây chuyền có thể tạo ra nhiều sản phẩm giống nhau. Nhưng một tác phẩm nghệ thuật có sức sống riêng cần đến ý tưởng, kinh nghiệm và cảm xúc của con người. Với Bùi Bạch Đằng, mỗi chiếc đèn là cơ hội để khám phá thêm những điều kính và ánh sáng có thể làm được.

“Thần đèn Cô Ba” không có phép màu. Điều anh có là hơn hai mươi năm lao động, sự ham học hỏi và niềm tin rằng từ đôi bàn tay người thợ Việt Nam có thể hình thành những sản phẩm nghệ thuật vừa đẹp, vừa bền vững, vừa mang bản sắc dân tộc.

Ánh sáng đẹp nhất của những chiếc đèn ấy, suy cho cùng, không chỉ đến từ nguồn điện. Nó còn đến từ trí tuệ, lòng đam mê và khát vọng sáng tạo của người đã làm ra chúng.

Phụ lục – Thành tích có chứng nhận trong tư liệu ảnh

Năm	Danh hiệu / giải	Nội dung
2022	Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam	Hiệp hội Làng nghề Việt Nam; nghề điêu khắc kính
2024	Nghệ nhân Hà Nội	Chủ tịch UBND TP. Hà Nội; nghề điêu khắc kính
2024	Giải Đặc biệt	Đèn trang trí đại sảnh – Hội thi sản phẩm làng nghề TP. Hà Nội
2024	Giải Nhất	Đèn trang trí đại sảnh – Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam
2026	Giải Nhì	Đèn thả trần GLUBA Rồng thời Lý – Hội thi sản phẩm làng nghề TP. Hà Nội
2026	Giải Khuyến khích	Đèn thả trần GLUBA Rồng thời Lý – Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam

Ghi chú biên tập: Nội dung bài dựa trên lời kể của cơ sở và hình ảnh giấy chứng nhận do người cung cấp tư liệu gửi. Các thông tin về số lượng đèn, phạm vi công trình và vai trò chuyên môn nên tiếp tục được xác nhận bằng hồ sơ của đơn vị khi sử dụng cho thủ tục xét tặng chính thức.