Truy xuất nguồn gốc thực phẩm trong chuỗi cung ứng: Chống gian lận bằng công nghệ số

Trong một buổi tọa đàm gần đây về nông nghiệp đô thị, Nhà báo Vương Xuân Nguyên đã thẳng thắn chỉ ra rằng, niềm tin của người tiêu dùng Thủ đô đang bị thử thách nghiêm trọng bởi những kẽ hở trong chuỗi cung ứng. Theo ông, thực trạng "vàng thau lẫn lộn" trên thị trường nông sản hiện nay không chỉ là vấn đề đạo đức kinh doanh mà là một thất bại về mặt kỹ thuật quản trị. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta không thể yêu cầu người dân thông thái khi họ không có công cụ để xác thực thông tin. Gian lận thực phẩm chỉ có thể chấm dứt khi mỗi sản phẩm đều có một danh tính số duy nhất, gắn liền với mọi biến động trong hành trình từ trang trại đến bàn ăn."

Nhãn quan của Viện trưởng Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật cho thấy sự đồng nhất với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024 về đột phá chuyển đổi số. Việc áp dụng công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc chính là giải pháp cốt lõi để chống gian lận. Khác với các mã QR tĩnh dễ dàng bị sao chép, hệ thống truy xuất nguồn gốc thế hệ mới tạo ra các bản ghi dữ liệu phi tập trung. Theo tài liệu nghiên cứu về Quản trị chuỗi cung ứng hiện đại, mỗi khi nông sản chuyển qua một khâu trung gian, dữ liệu sẽ được cập nhật và xác thực bởi các bên liên quan, tạo thành một sợi dây thông tin không thể đứt gãy. Điều này hoàn toàn phù hợp với cơ chế đặc thù tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024, cho phép Hà Nội thiết lập các quy chuẩn riêng về an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, Nhà báo Vương Xuân Nguyên cũng đặt ra một câu hỏi phản biện sâu sắc: "Liệu công nghệ có trở nên vô nghĩa nếu chúng ta không có một hệ thống giám sát và chế tài đủ mạnh để hậu kiểm?" Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn coi việc dán tem truy xuất là một hình thức quảng bá hơn là một cam kết về chất lượng. Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã đặt ra bài toán về việc xây dựng nền tảng dữ liệu thực phẩm dùng chung. Giải pháp trong những năm gần đây phải là sự kết hợp giữa "minh bạch số" và "trách nhiệm thực". Khi dữ liệu truy xuất được liên thông với cơ quan quản lý thị trường, mọi hành vi trà trộn hàng kém chất lượng sẽ bị hệ thống cảnh báo tức thì.

Tôi chia sẻ với góc nhìn của ông khi cho rằng, bảo vệ bữa ăn của người dân là bảo vệ tương lai của giống nòi. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc thực chất sẽ tạo ra điểm tựa niềm tin, giúp các sản phẩm nông nghiệp sạch của Hà Nội khẳng định giá trị và vị thế. Đó là lúc khoa học công nghệ không còn nằm trên lý thuyết mà trở thành tấm khiên vững chắc bảo vệ sức khỏe cho mỗi gia đình trong những năm gần đây, kiến tạo một xã hội thịnh vượng và an tâm.