Hoàn thiện hệ sinh thái âm nhạc số tại Việt Nam

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà âm nhạc không còn nằm gọn trên những chiếc đĩa vật lý hay những sân khấu rực rỡ ánh đèn đơn thuần, nó đã tràn vào từng kẽ tóc đường tơ của không gian mạng. Với tôi, một người lính làm nghệ thuật, hệ sinh thái âm nhạc số không chỉ là công cụ, nó là một trận địa văn hóa mới mà chúng ta phải làm chủ bằng sự tinh nhuệ và tư duy quản trị sắc bén. Bạn hãy nhìn vào cách các nền tảng streaming đang định nghĩa lại thói quen nghe nhạc của hàng triệu người Việt, đó là một cơ hội khổng lồ nhưng cũng là một thách thức nghiệt ngã nếu chúng ta cứ mãi bước đi bằng tư duy manh mún. Một hệ sinh thái đúng nghĩa phải là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa người sáng tạo, đơn vị phân phối, nền tảng lưu trữ và quan trọng nhất là một hàng rào bảo mật bản quyền đủ vững chãi.

Thực trạng hiện nay cho thấy chúng ta đang có những "ốc đảo" số rất rực rỡ, những MV đạt hàng trăm triệu lượt xem, nhưng khi nhìn vào tổng thể, sự liên kết giữa các thành tố vẫn còn lỏng lẻo. Đứng trên bục giảng của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, tôi thường chia sẻ với sinh viên rằng, tài năng thanh nhạc chỉ là điều kiện cần, còn sự am hiểu về vận hành hệ sinh thái số mới là điều kiện đủ để nghệ sĩ đứng vững. Khó khăn lớn nhất là chúng ta đang phụ thuộc quá nhiều vào các nền tảng xuyên biên giới, nơi thuật toán đôi khi quan trọng hơn tâm hồn, khiến những giá trị học thuật và âm nhạc chiều sâu dễ bị vùi lấp dưới những xu hướng nhất thời. Thuận lợi là sự bùng nổ của hạ tầng viễn thông và một thế hệ khán giả trẻ sẵn sàng chi trả cho trải nghiệm âm nhạc chất lượng cao, tạo ra một thị trường tiềm năng chưa từng có.

Giải pháp trực diện là phải xây dựng và ưu tiên những nền tảng số nội địa đủ mạnh, nơi có những chính sách bảo hộ và chia sẻ lợi nhuận công bằng cho nghệ sĩ Việt. Chúng ta cần những trung tâm dữ liệu âm nhạc quốc gia, nơi lưu trữ và số hóa toàn bộ di sản văn hóa lẫn các tác phẩm đương đại, giúp việc truy xuất và quảng bá trở nên khoa học và chuyên nghiệp hơn. Đồng thời, giáo dục về sở hữu trí tuệ trên không gian số phải được đưa vào chương trình đào tạo chính quy, để mỗi nghệ sĩ trẻ khi bước ra trường đều có vũ khí tự bảo vệ mình trước những hành vi xâm phạm chất xám. Khi chúng ta làm chủ được công nghệ và vận hành hệ sinh thái bằng một tư duy chiến lược, âm nhạc Việt sẽ không còn là kẻ đi vay mượn nền tảng, mà sẽ là chủ nhân thực thụ của không gian sáng tạo trong kỷ nguyên vươn mình.